گواهى كرده ، يك نسخه به سهيل و نسخهء ديگر به پيامبر اكرم تقديم‌گرديد . « 1 » اين پيمان و مانند آن - كه در زندگانى پيامبر و ديگر پيشوايان و سرداران اسلام فراوان است - حاكى از روح انعطاف شايستهء تقدير دربرابر مخالفان و دشمنان است و به ما نيز اجازه‌مىدهد تا آن‌جا كه لطمه‌اى بر اصول و اهداف اصيل اسلامى وارد نشود در برابر خواسته‌هاى طرف ، انعطاف نشان دهيم و ازاين‌طريق عواطف و محبت اعتماد و وثوق طرف را به خويش جلب كنيم . اسلام با چنين پيمان‌هاى تاريخى به ما مىآموزد آن‌چه در معركهء جهاد و مقابله با دشمن ، بلكه در تمام صحنهء زندگى مطرح است ، همان هدف است نه وسيله ، مغز است نه قشر . 4 . از هر حادثه‌اى مىترسند منافقان اجتماع ، درزير سرپوش « حسن ظاهر » همه گونه خيانت‌مىكنند و آن را زير سپر « زيبايى برون » پنهان مىدارند ؛ ولى هرلحظه بيم آن را دارند كه پرده‌ها بالا رود و جنايت آنها آشكار شود ، ازاين نظرهاله‌اى عظيم از ترس ، روح و روان و قلوبشان را فرا مىگيرد و از هر پيش‌آمدى - كه ممكن است پردهء خيانت آنها با آن دريده شود مىترسند ؛ گاهى از يك نامهء ساده ، از يك توضيح خواهى كوچك ، واهمه مىكنند . هرگاه كوچك‌ترين تحولى در امور اجتماعى رخ دهد ياچشم آنها به اجتماع انبوهى بيفتد ، حتى با يك كار غيرعادى

--> ( 1 ) . سيرهء حلبى ، ج 3 ، ص 25 و 26 .